Bark

Staw barkowy to często niedoceniana lokalizacja przyczyn kulawizny u zwierząt. Jest tu jednak wiele struktur mięśniowych, ścięgnistych i kostnych, mających duży wpływ na funkcjonowanie przedniej kończyny. Obfite mięśnie łopatki oraz mięśnie przedramienia wykonują bardzo ciężką pracę i dość często ulegają uszkodzeniom i zwyrodnieniom. Również ścięgna i kości biorące udział w budowie stawu są narażone na duże obciążenia.

Postaramy się pokrótce przedstawić Państwu kilka spośród diagnozowanych u nas chorób okolicy barku.

Martwica chrzęstno-kostna stawu ramiennego

Martwica chrzęstno-kostna stawu ramiennego – Osteochondrosis dissecans, OCD – to choroba aseptyczna, polegająca na oddzieleniu płata chrząstki stawowej od powierzchni kości. Jest ona spowodowana zaburzeniami kostnienia śródchrzęstnego, który prowadzi do degradacji chrząstki i jej oddzielenia w postaci wolnego fragmentu i powstania tzw. myszy stawowej.

U kogo występuje?

Schorzenie dotyczy głównie młodych psów ras dużych i olbrzymich, rzadko zdarza się u kotów i u małych psów. Kulawizna zwykle dotyczy jednej kończyny, ale zmiany dość często występują obustronnie. Pierwsze objawy pojawiają się między 4. a 8. miesiącem życia (jest to okres bardzo silnego wzrostu szczeniąt).

Dlaczego powstaje?

Podłoże rozwoju OCD nie jest do końca poznane. Rozważany jest wpływ nakładających się na siebie czynników genetycznych, środowiskowych i żywieniowych. Występuje zawsze u psów o bardzo szybkim wzroście i często źle żywionych, np. z nadmierną podażą wapnia w diecie. Dochodzi do zaburzeń kostnienia, ucisku na naczynia krwionośne i upośledzenia ukrwienia komórek chrzęstnych. Z tego powodu tworzą się szczeliny i pęknięcia, powodujące fragmentację chrząstki głowy kości ramiennej. Dochodzi do uruchomienia kaskady zapalnej i rozwoju bolesnego zapalenia. Wolny fragment chrząstki dodatkowo drażni powierzchnię stawu i torebkę stawową, nasilając zapalenie.

Objawy kliniczne

Podstawowym objawem klinicznym jest jednostronna kulawizna, nasilająca się po wysiłku. Często psy wypoczęte wcale nie wykazują objawów kulawizny, dopiero spacer (nawet niedługi) sugeruje nam, że psu coś dolega. Niekiedy w okolicy stawu ramiennego może pojawiać się opuchlizna i bolesność podczas omacywania i prostowania stawu. Do diagnostyki OCD należy wykonać zdjęcie RTG obu stawów ramiennych w kilku projekcjach.

Jak leczyć?

Leczenie zachowawcze – podawanie okresowo lub stale preparatów chondroprotetycznych, przeciwzapalnych i przeciwbólowych. U części psów postępowanie takie może przynieść efekt, ale nie usuwa przyczyny choroby. U psów z nadwagą zalecana jest redukcja masy ciała.

Leczenie chirurgiczne/artroskopowe – technika artroskopowa nie jest jeszcze zbyt popularna ze względu na cenę wymaganego osprzętu, a przez to wysoką cenę zabiegu.

Leczenie chirurgiczne – polega na otwarciu stawu i usunięciu wolnego fragmentu chrząstki. Dodatkowo koniecznejest opracowywanie miejsca ubytku na głowie kości ramiennej, usunięcie uszkodzonej chrząstki i kiretaż brzegów świeżej kości. Ponadto niektórzy autorzy zalecają (w celu pobudzenia gojenia) nawiercanie kości podchrzęstnej w miejscu ubytku niewielkim drutem Kirschnera.

Opieka pooperacyjna powinna polegać na ograniczeniu wysiłku fizycznego przez 3-4 tygodnie, gdyż tyle trwa pokrycie ubytku tkanką włóknisto-chrzęstną. Po tym okresie zalecane jest stopniowe zwiększanie aktywności.

Choroba ścięgna mięśnia dwugłowego

Choroba ścięgna mięśnia dwugłowego – choroba, na którą składać się mogą różne przyczyny zapalenia ścięgna – przewlekłe uszkadzanie, stany zapalne ścięgna i pochewki ścięgnowej itp.

Jak powstaje?

Do zapalenia ścięgna i pochewki ścięgnowej mięśnia dwugłowego ramienia mogą prowadzić często powtarzające się bezpośrednie i pośrednie mikrourazy lub przeciążenia. Na skutek procesów zapalnych dochodzić może do obrzęków, zwyrodnień i mineralizacji, a przez to nadrywania ścięgna, co powoduje ból i zapalenie. Do nasilenia choroby dochodzić może również na skutek zapaleń okolicznych struktur (w tym omówionego dalej mięśnia nadgrzebieniowego).

Kiedy powstaje i jak się objawia?

Choroba dotyczy psów o różnej wielkości i w różnym wieku. Właściciele obserwują u swoich psów okresową kulawiznę, która nasila się po wysiłku. Kulawizna z czasem postępuje i przechodzi w formę przewlekłą. Występuje bolesność podczas omacywania i zginania ramienia. Łatwe do zaobserwowania są także zaniki mięśniowe.

Jak się leczy?

Leczenie zachowawcze – polega na podawaniu leków przeciwzapalnych do stawu ramiennego lub bezpośrednio do pochewki ścięgna mięśnia dwugłowego. Kontynuacją iniekcji dostawowych są stopniowo wdrażanie ćwiczenia fizyczne, wzmacniające umięśnienie obręczy barkowej. Ogólne podawanie leków przeciwzapalnych nie daje oczekiwanych rezultatów.

Postępowanie chirurgiczne – na leczenie operacyjne decydujemy się dopiero wtedy, kiedy metody farmakologiczne nie przyniosły efektów. Największy ból pacjentowi sprawiają ruchy ścięgna w zapalnie zmienionej pochewce. Operacja polega na uwolnieniu przyczepu bliższego mięśnia dwugłowego i ewentualne ufiksowanie go na kości ramiennej za pomocą specjalnej podkładki i śruby kostnej.

Przykurcz włóknisty mięśnia podgrzebieniowego

Przykurcz włóknisty mięśnia podgrzebieniowego – następuje, gdy prawidłowa tkanka mięśniowa jest zastępowana przez tkankę włóknistą, przez co mięsień ulega skróceniu.

Jak powstaje?

Do tej dysfunkcji dochodzi, gdy uszkodzeniu ulegną włókna mięśniowe. Dochodzi do zmian zwyrodnieniowych i nadmiernego powstawania mało elastycznej tkanki włóknistej. Mięsień ulega przykurczowi i powoduje zewnętrzną rotację kończyny. Głównym problemem jest ograniczony zakres ruchu w stawie ramiennym.

Jakie są objawy?

Choroba dotyczy psów pracujących (polujących) i sportowych w młodym wieku. Sam proces zwłóknienia najczęściej poprzedzony jest wcześniejszym urazem, może dojść do kulawizny i obrzęku tkanek okolicy ramienno-łopatkowej. Potem objawy mogą ustąpić. Po kilku tygodniach kulawizna wraca i pojawia się charakterystyczny chód z przywiedzeniem łokci do ciała i rotacją pozostałych części łapy na zewnątrz. Widoczne jest zmniejszenie masy mięśnia w porównaniu z mięśniem fizjologicznym.

Jak się leczy?

Leczenie zachowawcze – polega na rehabilitacji i jest możliwe tylko przy natychmiastowej wizycie u lekarza w momencie uszkodzenia mięśnia podgrzebieniowego. Ćwiczenia obejmują rozciąganie i ćwiczenia bierne.

Leczenie operacyjne – zabieg ma za zadanie przywrócić pierwotny zakres ruchu w stawie ramiennym. Dokonuje się tego uwalniając przyczep dalszy mięśnia podgrzebieniowego od jego przyczepu na kości ramiennej.

Tendinopatia mięśnia nadgrzebieniowego

Tendinopatia mięśnia nadgrzebieniowego – choroba, w której dochodzi do mineralizacji przyczepu mięśniowego. We wczesnych stadiach choroby mineralizacja może być niezauważalna.

Dlaczego powstaje?

Choroba jest najprawdopodobniej związana z wiekiem i powodują ją urazy, naderwania włókien, silne zużycie ścięgna i związane z tym niedostateczne unaczynienie. Często schorzenie to występuje wraz z chorobą mięśnia dwugłowego.

Jakie są objawy?

Na pierwszy plan wysuwa się przewlekła kulawizna, której nasilenie zależne jest od stopnia zaawansowania zmian wewnątrz ścięgna. Do tych problemów dołączają się często objawy niestabilności barku, osteoarthritis i choroby pochewki m. biceps.

Jak leczyć?

Można próbować leczenia zachowawczego z rehabilitacją. Przy braku efektów wskazany jest zabieg operacyjny, polegający na usunięciu złogów mineralnych i tenotomii podłużnej.