Kolano

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego

Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego dotyczy zarówno częściowego, jak i całkowitego jego zerwania. Uraz ten jest najczęstszą dolegliwością ortopedyczną, z jaką trafiają do nas pacjenci. Jego przyczyną tego urazu u zwierząt (w przeciwieństwie do ludzi) jest najczęściej długotrwałe, stopniowe uszkadzanie włókien więzadła, spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi. Po niewidocznych często epizodach bolesności w stawie dochodzi do nagłej, dramatycznie wyglądającej kulawizny. Pies na początku zupełnie nie obarcza chorej łapy, później uczy się ją stawiać tak, aby bolała jak najmniej i lekko ją obarcza. Tak silna kulawizna wynika z ogromnego bólu, który powodują ocierające się o siebie kości, napięta torebka stawowa, a także uszkodzone często łąkotki.

Predyspozycje dotyczą psów dużych, psów nieprawidłowo żywionych, ale także psów z nadwagą. Uraz zdarza się częściej u zwierząt ze zwichającą się rzepką, której więzadło nie stabilizuje w sposób wystarczający stawu kolanowego.

Dla powodzenia zabiegu bardzo ważna jest wczesna diagnostyka schorzenia. Za pomocą odpowiednich testów ortopedycznych jesteśmy w stanie potwierdzić przyczynę kulawizny.

Istnieje kilka metod stabilizacji stawu kolanowego po zerwaniu więzadła krzyżowego przedniego. Wybór metody operacji zależy od wielkości psa, czasu, który upłynął od urazu, dodatkowych uszkodzeń w stawie – uszkodzone łąkotki, dodatkowo zwichnięta rzepka. Poniżej przedstawimy kilka najczęściej wykonywanych postępowań chirurgicznych w przypadku zerwania więzadła krzyżowego przedniego.

Stabilizacja zewnątrztorebkowa – najczęstszy i najprostszy do wykonania zabieg, polegający na przeprowadzeniu nici (zazwyczaj typu żyłki wędkarskiej) pomiędzy tylną krawędzią kości udowej a tunelem kostnym w grzebieniu kości piszczelowej. Skuteczność tej metody jest najwyższa u psów ras małych i miniaturowych. Należy nadmienić, że dość często dochodzi do zerwania implantowanej nici, szczególnie przy braku kontroli ruchu. Czas, w którym operowane zwierzę dochodzi do pełnej sprawności, jest stosunkowo długi. Zaletą tej metody są niskie wymagania sprzętowe i cena, w stosunku do metod zaawansowanych.

TightRope i SwiveLock – stabilizacja systemowa, polegająca na odtworzeniu sił, działających w stawie przed zerwaniem więzadła. Jest to zaletą, ale i wadą tych dwóch metod. Staw działa w sposób zbliżony do stanu przed kontuzją, ale jednocześnie siły powodujące zerwanie więzadła nadal działają. W kościach wierci się tunele kostne i miejsca na specjalne kotwice do przytwierdzenia implantów. Postępowanie bardzo skuteczne, ale mające duże wymagania sprzętowe.

Dodatkowym wymaganiem jest bezwzględne stosowanie się do zasad aseptyki, gdyż implanty nie mogą dotknąć skóry, nawet tej z pola operacyjnego, ponieważ ulegają bardzo łatwej kontaminacji bakteryjnej.

TPLO – osteotomia kątowa – dużo bardziej zaawansowana metoda stabilizacji, znacznie bardziej wymagająca od samego chirurga, jak i wyposażenia sali operacyjnej. Operacja polega na zmianie ukątowania struktur wewnątrz stawu kolanowego. Piłą oscylacyjną z półkolistym ostrzem przecina się kość piszczelową i rotuje się bliższy jej fragment o wcześniej wyliczony kąt, zapobiegając w ten sposób przemieszczaniu się kości piszczelowej wobec kości udowej i likwidując tym samym bolesność. Do stabilizacji używa się specjalnej płyty kostnej i wkrętów. Wadą tej metody jest bardzo duża urazowość i związany z nią ból oraz stosunkowo długi czas dochodzenia do pełni sił. Jest to operacja zmieniająca biomechanikę stawu kolanowego, co bywa uważane za minus tej metody, daje ona jednak bardzo dobre rezultaty, szczególnie u psów ras olbrzymich.

TTA Rapid – jest to „najmłodsza córka” metody TTA (Tibial Tuberosity Advancement), najnowszego typu postępowanie chirurgiczne stabilizacji stawu kolanowego, opierające się na nowoczesnym podejściu metodycznym i ortopedycznym. Metoda polega na wykonaniu osteotomii części kości piszczelowej, nie będącej częścią stawu i nieprzejmującej obciążeń podczas wspierania ciała. Do operacji używa się specjalnych „klatek” i wkrętów wykonanych z najwyższej jakości tytanu. W metodzie TTA Rapid istnieją duże wymagania sprzętowe i precyzyjne przeprowadzenie operacji, poprzedzone dokładnym planowaniem przedoperacyjnym i wyliczeniem odległości transpozycji grzebienia kości piszczelowej. Metoda bardzo zaawansowana, ale obecnie przynosząca najbardziej zadowalające rezultaty i stosunkowo mało inwazyjna. Czas dochodzenia do zdrowia jest zwykle dużo szybszy niż przy wcześniej omawianych postępowaniach.

Zwichnięcia rzepek

Zwichnięcia rzepki są częstą przyczyną kulawizn u psów, stanowią natomiast rzadkość u kotów. Najczęstszym typem niestabilności rzepkowej jest zwichnięcie przyśrodkowe. Występuje głównie u psów ras małych i miniaturowych. Dochodzi wówczas do przemieszczania się rzepki poza rowek bloczka kości udowej.

Istnieją cztery klasy zwichnięć rzepki, w zależności od stopnia zaawansowania. Każdy typ powoduje okresowe lub stałe dolegliwości. Choroba pojawia się u psów kilkumiesięcznych. Zaniepokojenie właścicieli budzą epizody kulawizn – ten objaw z czasem może się nasilać. Warto wiedzieć, że zwichnięcie rzepki często występuje obustronnie. Pies utyka wtedy na tę kończynę, która boli go bardziej. Dyskomfort często narasta, a rowek bloczka kości udowej staje się coraz płytszy. Z czasem kulawizna na skutek zaostrzających się procesów zapalnych w stawie kolanowym może zanikać, co wiąże się z rosnącym bólem. Bywa, że cierpiący pacjenci pojawiają się zbyt późno i muszą być leczeni objawowo, gdyż nasilenie zmian zwyrodnieniowych wewnątrz stawu nie pozwala na wykonanie zabiegu.

Leczenie tej choroby niemal zawsze wymaga interwencji chirurgicznej. Typ operacji uzależniony jest od przyczyny zwichnięć. Zabieg może dotyczyć tylko pogłębienia bloczka kości udowej, ale niekiedy wymaga transpozycji fragmentu kości, a nawet osteotomii korekcyjnej.

Jeśli więc mamy psa w młodym wieku, który okresowo kuleje, powinniśmy niezwłocznie zgłosić się do lekarza weterynarii w celu postawienia diagnozy. Często wystarczy badanie ortopedyczne potwierdzone zdjęciem RTG, aby wskazać przyczynę i określić typ operacji.

Warto wiedzieć, że zarówno rzepka, jak i jej więzadło proste, biorą udział w stabilizacji stawu kolanowego. Dlatego ich prawidłowa praca i umiejscowienie są nie do przecenienia w profilaktyce zerwania więzadła krzyżowego przedniego.