Kręgosłup

Kręgosłup stanowi element osiowy szkieletu zwierząt. Jedną z jego funkcji jest ochrona rdzenia kręgowego. Składa się on z odcinka szyjnego (7 kręgów), piersiowego (13 kręgów), lędźwiowego (7 kręgów), krzyżowego (3 kręgi zrośnięte w jedną kość krzyżową) i ogonowego (różna ilość kręgów). Kręgosłup jest narażony na bardzo silne obciążenia co często prowadzi do powstawania w jego obrębie zmian patologicznych. Dość często dochodzi do zmian zapalno-zwyrodnieniowych. Zwichnięcia kręgów, choroby krążków międzykręgowych, przepukliny, uciski, to częste dolegliwości zwłaszcza starszych psów. Podstawą diagnostyki chorób kręgosłupa jest badanie neurologiczne. Umiejętne przeprowadzenie tego badania oraz analiza występujących u zwierzęcia deficytów neurologicznych pozwala na dość dokładną lokalizację patologii. Dokładna ocena miejsca, charakteru i stopnia zaawansowania zmiany wymaga wykonania dodatkowych badań obrazowych (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny).

Do najczęstszych problemów u psów należą przepukliny krążków międzykręgowych. Dotyczą zarówno odcinka szyjnego, piersiowo-lędźwiowo i krzyżowego. Występują także wady wrodzone i zmiany pourazowe.

Podwichnięcie szczytowo-obrotowe

Podwichnięcie szczytowo-obrotowe – choroba wrodzona lub pourazowa. Jako wrodzona występuje głównie u ras miniaturowych (yorkshire terrier).

Jakie są objawy i jak diagnozować?

Już w pierwszym roku życia pojawiają się bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa, głównie podczas opuszczania głowy. Zależnie od stopnia zaawansowania może dochodzić do niedowładu czterokończynowego aż po całkowite porażenie kończyn. W celu potwierdzenia wady wykonuje się zdjęcia rentgenowskie w specyficznym ułożeniu.

Jak leczyć?

Jedynym właściwym postępowaniem jest operacja. Leczenie zachowawcze nie dale trwałej poprawy. Polega ona na zespoleniu kręgu szczytowego i obrotowego śrubami bądź gwoździami, ewentualnie zakłada się cerklaże z drutu do kości.

Kręgi połowiczne

Kręgi połowiczne– zdarzają się głównie u buldogów angielskich, francuskich, mopsów, pekińczyków. Jest to wada rozwojowa kręgów, charakteryzująca się niecałkowitym wykształcenie trzonu kręgu i dotyczy głównie odcinka piersiowego. Nieprawidłowy kręg często ma kształt klina lub motyla (kręgi klinowe i kręgi motyle). Często psy nie wykazują żadnych objawów, a o wadzie tej dowiadujemy się zupełnie przypadkowo podczas badania radiologicznego. Jeśli pojawią się niedowłady, to są one skutkiem niestabilności kręgosłupa lub ucisku na rdzeń kręgowy. Rozpoznanie stawia się na podstawie zdjęcia RTG. Korekta wady często nie jest możliwa.

Syndrom wobblera

Syndrom wobblera (spondylomielopatia szyjna, zespół chwiejności) – choroba występująca najczęściej u dobermanów i dogów niemieckich i mająca podłoże genetyczne. Bardzo charakterystyczny jest chwiejny chód, dochodzi do niezborności ruchowej kończyn tylnych, czasem przednich. Wkrótce dochodzi do spastycznego porażenia. Jest to choroba wieloczynnikowa, a problem lokalizuje się w tylnym odcinku kręgosłupa szyjnego. Zmiany prowadzą do ucisku na rdzeń kręgowy. Diagnozę stawia się na podstawie badań obrazowych, często z kontrastem.

Objawy najczęściej się nasilają. Leczenie zachowawcze polega na ograniczeniu ruchu, unikaniu niestabilnych ruchów. Pies powinien być wyprowadzany na szelkach. Leczenie operacyjne polegać może na dekompresji rdzenia kręgowego. Rokowanie jest ostrożne.

Syndrom końskiego ogona

Syndrom końskiego ogona (cauda equina syndrome) – choroba lokalizuje się w końcowym odcinku rdzenia kręgowego i dotyka głównie starsze psy ras dużych (owczarek niemiecki). Dochodzi do ucisku na tzw. buńczuk koński, co objawia się bolesnością podczas poruszania się, występują trudności ze wstawaniem, kulawizna, powłóczenie kończynami miednicznymi. Często dochodzi do porażenia zadu, pies wygląda, jakby nie miał siły. Do tego dochodzi nietrzymanie kału i porażenie pęcherza moczowego. Bardzo wyraźnie widać zaniki mięśniowe w kończynach miednicznych i starte od powłuczenia pazury.

Jak rozpoznać?

Diagnozę stawia się na podstawie badań obrazowych- mielografia, tomografia komputerowa. Obserwuje się miejsce ucisku w przejściu kręgosłupa lędźwiowego w krzyżowy. Widoczne jest często zwężenie kanału kręgowego i zmiany zwyrodnieniowe.

Jak leczyć?

Leczenie zachowawcze polega na ograniczeniu ruchu (klatkowanie) i podawaniu środków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Leczenie operacyjne zaś ma na celu odbarczenie rdzenia kręgowego. Doprowadza się do tego poprzez tzw. laminektomię, czyli usunięcie dogrzbietowych fragmentów kręgów, na wysokości ucisku. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania zmian. Bardzo ważne jest postępowanie rehabilitacyjne.

Dyskopatia

Polega na przemieszczeniu się krążka międzykręgowego lub jego części w kierunku kanału kręgowego, powodując ucisk na rdzeń kręgowy. Statystycznie połowę chorych psów stanowią jamniki, ale także beagle, spaniele, pudle i wiele innych ras. Dysk zbudowany jest z pierścienia włóknistego i jądra miażdżystego. Stanowi on swoisty amortyzator podczas ruchów kręgów. Istnieją dwa typy przepuklin i wypadnięć dysków:

Typ I- dotyczy tzw. ras chondrodystroficznych (jamniki) i spowodowany jest przedwczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi struktur krążka. Dynamiczne siły są w stanie przemieścić go do kanału kręgowego. Ten typ ma przebieg ostry, dochodzi do ucisku, co objawia się nagle występującymi objawami neurologicznymi. Dochodzić może do obrzęku rdzenia, co nasila objawy.

Typ II- występuje u psów starszych i ma przebieg przewlekły. Krążek ulega zwyrodnieniu włóknistemu, przez co pierścień się rozciąga, a bywa, że częściowo pęka. Powolny przebieg charakteryzuje się okresową poprawą, łagodnymi początkowo objawami neurologicznymi.

Dyskopatia odcinka szyjnego

Dyskopatia odcinka szyjnego– choroba krążków międzykręgowych znajdujących się pomiędzy kręgami szyjnymi.

Jak się objawia?

Chore zwierzę odczuwa silny ból okolicy szyi, co manifestuje się sztywnym chodem z wyprostowaną szyją, głowa jest trzymana nisko. Ruchy głową i szyją sprawiają bardzo silny ból. Objawy są zależne od kierunku przemieszczenia dysku. Przy ucisku bocznym rdzenia kręgowego dochodzi do ucisku i niedokrwienia korzenia nerwowego i objawia się rozległym bólem i niedowładem jednej z kończyn przednich (korzenie te zaopatrują splot barkowy). Przemieszczenie centralne krążka międzykręgowego prowadzi do ucisku na rdzeń i powoduje zwykle niedowład czterokończynowy lub porażenie. Rozpoznanie opiera się o techniki obrazowania (RTG, TK, MRI).

Jak leczyć?

Leczenie zachowawcze– zwierzę przez 3-4 tygodnie powinno przebywać w niewielkiej klatce w celu zdecydowanego ograniczenia ruchu, po tym czasie powinna już nastąpić poprawa. Zwierzę dochodzi do sprawności przez kolejne 4 tygodnie.
Leczenie chirurgiczne– polega na dekompresji rdzenia kręgowego. Najpopularniejszą metodą odbarczenia kręgosłupa jest tzw. „ventral-slot”. Jest to dobrzuszne dojście do kręgosłupa i usunięcie frezem kostnym fragmentu kręgu szyjnego- tworzy się okno w trzonach sąsiadujących kręgów, usuwa się resztki przemieszczonego krążka. Ostatnia część kości, położona najbliżej rdzenia zwykle usuwana jest bardzo precyzyjnymi odgryzaczami kostnymi Kerrisona.

Dyskopatia piersiowo-lędźwiowa

Dyskopatia piersiowo-lędźwiowa– stanowi ona zdecydowaną większość pośród wszystkich lokalizacji (blisko 80 %) i dotyczą głównie ostatnich kręgów piersiowych i pierwszych lędźwiowych.

Jak rozpoznać?

Choroba może mieć przebieg ostry lub przewlekły. Może się objawiać tylko bolesnością, ale dołączają się często deficyty neurologiczne tylnych kończyn i zaburzenia w oddawaniu moczu. Obserwuje się niezdolność do poruszania się na kończynach tylnych (niedowład lub porażenie).

Jak leczyć?

Metoda leczenia zależy od nasilenia objawów neurologicznych, Leczenie zachowawcze u zwierząt z deficytami poruszania się wynosi około 50% i należy liczyć się z możliwością nawrotów. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, należy rozważyć zabieg chirurgiczny. Operacja polega na dekompresji rdzenia kręgowego, co uzyskuje się za pomocą usunięcia blaszki grzbietowej (łuku) kręgu w całości- laminektomia grzbietowa lub w części- hemilaminektomia. Dostęp do obu typów zabiegów uzyskuje się od strony grzbietowej. Zabieg usunięcia fragmentu kręgu wykonuje się za pomocą specjalnego frezu kostnego i precyzyjnego odgryzacza Kerrisona.

Dyskopatia lędźwiowo-krzyżowa

Dyskopatia lędźwiowo-krzyżowa– jest to tzw. zwyrodnieniowe zwężenie lędźwiowo-krzyżowe i wynika często nie tylko z choroby tarczki międzykręgowej. Jest dość częstą przypadłością neurologiczną, którą omówiłem wcześniej jako syndrom cauda equina. Zmiany dotyczą końcowego odcinka lędźwiowego i początku kości krzyżowej. Na plan pierwszy wysuwają się objawy dotyczące osłabienia kończyn miednicznych oraz bolesność odcinka lędźwiowo-krzyżowego. W początkowym okresie choroby zadowalające efekty przynosi leczenie zachowawcze. Pojawienie się deficytów neurologicznych jest wskazaniem do operacji.

Celem interwencji chirurgicznej jest jak w poprzednich przypadkach odbarczenie rdzenia kręgowego, uciskanego przez krążek międzykręgowy, zmienione więzadła i zmiany zwyrodnieniowe kręgów. Zabieg polega najczęściej na laminektomii grzbietowej- usunięcie górnego sklepienia kręgu. Rokowanie jest dobre, ale ze względu na zaniki mięśniowe, bardzo wiele zależy od rehabilitacji.