Złamania

Złamania kości stanowią częstą przyczynę interwencji chirurgicznych u zwierząt. Do złamań dochodzi zarówno w domu (niefortunne zeskoczenie z fotela), jak i podczas spacerów (dynamiczna zabawa z innymi psami, wypadki lokomocyjne). Aby precyzyjnie określić i sklasyfikować złamanie należy przeprowadzić pełne badanie ortopedyczne wsparte badaniem radiologicznym.

Jakie są rodzaje złamań?

U młodych psów często dochodzi do złuszczenia, ewentualnie złamania nasady kości w miejscu jej wzrostu. Okolica nasady i przynasady jest szczególnie wrażliwa na duże siły działające na kość. Są one szczególnie ważne dla rozwoju kości, gdyż uszkodzona zostaje warstwa, w której dochodzi do jej wzrostu na długość. Uraz może doprowadzić do zaburzeń w przyrastaniu kości. Są to jednak złamania, które dość szybko się goją, gdyż młode zwierzę ma duże możliwości regeneracyjne.

Złamania trzonów kości mogą być poprzeczne, skośne, spiralne, wieloodłamowe… Uszkodzenie skóry w miejscu złamania powoduje, że musimy je zakwalifikować jako złamanie otwarte, co w zdecydowany sposób komplikuje nam sytuację, gdyż taką ranę musimy traktować jako zakażoną. Ze zwględu na relacje odłamów względem siebie, występują złamania bez przemieszczenia i z przemieszczeniem.

Każda z tych klasyfikacji jest ważna, gdyż decyduje o wyborze postępowania, wykonaniu operacji, wyborze metody.

Jak stabilizować złamaną kość?

Najprostszą metodą stabilizacji złamania jest opatrunek usztywniający. W przypadku zwierząt tylko nieliczne złamania kwalifikują się do tej metody leczenia. Częściej opatrunkiem wspomagamy się w celu unieruchowmienia kończyny po interwencji chirurgicznej. Opatrunek może być zarówno miękki (podkład, bandaż) jak i twardy (wspomagany gipsem lub żywicą poliepoksydową).

Inną metodą leczenia jest zastosowanie gwoździ śródszpikowych, zarówno zwykłych jak i blokowanych, które są wprowadzane do jamy szpikowej. Dochodzi do solidnej stabilizacji odłamów. Po wygojeniu (4-6-8 tyg.) gwoździe te powinny być w miarę możliwości usunięte.

Coraz większą popularnością wśród ortopedów cieszą się stabilizatory zewnętrzne. Metoda jest bardziej skomplikowana i zdecydowanie droższa. Zaletą tej metody jest możliwość, w pewnym stopniu, wydłużenia kości. Najpopularniejsze są tutaj różne modyfikacje aparatu Ilizarowa oraz metoda ZESPOL.

Wiele złamań bardzo dobrze reaguje na płyty kostne przymocowywane specjalnymi śrubami kostnymi. Metoda jest już dośc stara, ale ciągle skuteczna. Obecnie duże nadzieje pokłada się w tzw. płytach blokowanych, zaopatrzonych w gwint, uniemożliwiających „przekręcenie” gwintu wytworzonego w odłamach.

Dodatkowo możemy się wspomagać drutami kostnymi, którymi możemy wykonywać cerklaże wokół kości a przez to wzmacniać inne rodzaje stabilizacji.

Dość dobrą opcją stabilizacji są gwoźnie gwintowane i grotowkręty Schanza. Dzięki posiadanemu gwintowi fiksacja w kości jest pewniejsza i trwalsza.

Jak goją się złamania?

Celem leczenia złamań jest przywrócenie prawidłowej funkcji kości poprzez przywrócenie jej ciągłości. Czas gojenia jest zależny od bardzo wielu czynników: typ złamania, zakażenie, odpowiednio dobrana metoda operacyjna, wiek zwierzęcia. Zawsze o gojeniu decyduje odpowiednie ukrwienie kości i okolicznych tkanek.

Pośrednie gojenie złamań charakteryzuje się tworzeniem tkanki łącznej włóknistej, chrzęstnej i na koniec remodelowanie do tkanki kostnej. Taki typ spotykany jest przy odłamach mało stabilnych. Wytwarza się wtedy szeroki mankiet kostny wokół miejsca złamania.

Innym sposobem gojenia jest tzw. gojenie bezpośrednie. Do tego wymagane jest idealne zbliżenie odłamów. Dochodzi tutaj do bezpośredniego tworzenia kości, bez stadiów pośrednich, w miejscu złamania. Nie dochodzi do zwiększenia średnicy kości. Taka kość nawet po wygojeniu (6-8 tyg.) nie jest na tyle silna, żeby wytrzymała duże naprężenia kości i wymaga dodatkowego wsparcia.

Czy i kiedy usuwać implanty z kości?

Przed usunięciem implantów należy rozważyć wszystkie za i przeciw. Każdy materiał obcy, także płyty, śruby czy gwoździe może prowadzić do drażnienia tkanek, może mieć tendencje do migrowania. Jeśli dostęp do implantu jest łatwy, a destrukcja tkanek nie jest nadmierna, należy podjąć decyzję o jego usunięciu. Termin usunięcia płyt, czy gwoździ powinien być ustalany indywidualnie po kontroli RTG i stwierdzeniu pełnego zrostu. Należy pamiętać, że pies jeszcze przez pewien czas powinien być oszczędzany i wyprowadzany tylko na smyczy.